Stel dat je in een bouwgeschil met een aannemer terechtkomt. Gesprekken met hem verlopen niet lekker of je hebt behoefte aan een oordeel van een deskundige; dan lijkt een procedure bij de rechtbank de enige weg. Toch willen jij en de aannemer dit vermijden. Goed nieuws: dat kan. Mediation of arbitrage kunnen dan uitkomst bieden. Maar wat houden mediation en arbitrage eigenlijk in en hoe kunnen ze helpen bij bouwgeschillen?
De rol van mediation
Mediation is een manier om geschillen op te lossen zonder dat partijen naar de rechter hoeven te stappen. Mediation bestaat uit één of meer gesprekken. Tijdens deze gesprekken wordt het geschil besproken, eventuele pijnpunten, de achterliggende emoties en een oplossing die voor beide partijen aanvaardbaar is. Het doel van mediation is het verbeteren van de communicatie tussen partijen en het vinden van een passende oplossing.
Afspraken in VSO
Bij het gesprek is een mediator aanwezig die een onafhankelijke rol heeft; een mediator heeft namelijk geen belang bij de uitkomst. Partijen hebben in een mediationtraject zelf zeggenschap over de inhoud van de oplossing. Deze oplossing en andere uitkomsten worden in een vaststellingsovereenkomst (VSO) vastgelegd. Hoewel deze overeenkomst in de eerste plaats niet bindend is, is het wel de bedoeling dat beide partijen zich aan de afspraken houden. Een VSO geeft een duidelijk overzicht van de afspraken en stelt je in staat om de rechter te verzoeken de overeenkomst alsnog bindend te maken. Alleen als de ander zich niet aan de afspraken houdt. Jij en jouw aannemer hebben dus volledig zelf in handen wat de oplossing voor het geschil wordt.
Voordelen mediation
Maar zijn dit dan de enige voordelen? Nee. Waar bij de rechter meestal één partij zijn gelijk haalt, behalen bij mediation beide partijen winst. Daarnaast is de communicatie na een mediationtraject meestal verbeterd waardoor beide partijen met elkaar kunnen doorgaan met een duurzame oplossing. De duur van mediation is vaak veel korter vergeleken met een traject bij de rechter. Na mediation ben je niet alleen sneller geholpen, je hebt ook een oplossing die zowel voor jou als voor jouw aannemer werkt.
De rol van arbitrage
Als je meer behoefte hebt aan een oordeel van een deskundige binnen de bouw, dan is arbitrage een passend traject.
Arbitrage is een andere manier van geschiloplossing buiten de rechter om. Er wordt wel een beslissing genomen door een derde. Het verschil zit in wie de beslissing maakt. Bij arbitrage doen één of meerdere deskundigen uitspraak over het geschil. Deze deskundige(n) kunnen partijen zelf kiezen uit de lijst van arbiters van de Raad van Arbitrage. Als er geen keuze wordt gemaakt over de deskundige(n), worden ze gekozen door de voorzitter van die raad. Meestal duurt een arbitrage-traject korter dan een traject bij de rechter. Zo zijn er meestal twee schriftelijke rondes waarin partijen op elkaar kunnen reageren, wat de doorlooptijd kort houdt. Daarnaast worden er tijdens het traject mogelijkheden geboden om regelingen met de andere partij te treffen.
Vergelijkbaar met rechtbank-procedure
Er vindt wel een zitting plaats waar partijen hun verhaal kunnen doen, en de uitspraak (het vonnis) is bindend. Dat vonnis kan worden afgedwongen, partijen zijn dus verplicht zich eraan te houden. Je doorloopt een traject dat sterk vergelijkbaar is met een procedure bij de rechtbank. Het voornaamste verschil is dat de deskundige een inspectie op locatie uitvoert en hierover een rapport opstelt. Daarnaast kunnen tijdens de mondelinge behandeling vragen aan de deskundige(n) worden gesteld.
Kort samengevat
Mediation helpt bij geschillen waar behoefte is aan een oplossing die voor alle betrokken partijen aanvaardbaar is. Arbitrage is geschikt voor geschillen waarbij behoefte bestaat aan een beslissing door deskundigen, een rapport over de bevindingen en een oplossing die daadwerkelijk kan worden afgedwongen. Beide manieren helpen de doorlooptijd van het vinden van een oplossing te verkorten.
