Op 1 juli 2026 is de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) in werking getreden. Met deze wet wil de overheid meer grip krijgen op de woningmarkt. Met als doel: meer woningen bouwen, die beter verdeeld worden. In deze blog zetten we een aantal kernpunten van de wet op een rij, en bespreken we welke gevolgen dit heeft voor zowel burgers (huurders en kopers) als ondernemers (projectontwikkelaars). Ook kijken we naar onderdelen die nog niet gelden en het nog uit te werken Besluit versterking regie volkshuisvesting.
Belangrijke veranderingen door de nieuwe wet
- Er moeten meer betaalbare woningen worden gebouwd (de '70/30-norm')
De wet schrijft voor dat twee derde (≈66%) van alle nieuwbouwwoningen betaalbaar moet zijn voor lage- en middeninkomens. Bovendien moet minstens 30% van alle nieuwe woningen sociale huur zijn.
- Verplichte volkshuisvestingsprogramma’s
De overheid moet haar woonbeleid voortaan vastleggen in een verplicht volkshuisvestingsprogramma die valt onder de Omgevingswet. In zo’n programma leggen Rijk, provincies en gemeenten vast hoeveel, waar en voor welke doelgroepen (zoals ouderen, studenten, statushouders, etc.) woningen gebouwd worden. Uiterlijk 1 juli 2027 moeten Rijk en gemeenten hun programma's gereed hebben (provincies hebben tot 1 januari 2028).
- Hardere prestatieafspraken
Gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties worden verplicht bindende afspraken te maken over woningbouwprestaties. Lopen die afspraken vast, dan kan de minister ingrijpen en een bindende uitspraak doen om knopen door te hakken.
- Huisvesting van kwetsbare groepen
Gemeenten moeten er samen voor zorgen dat bijvoorbeeld dakloze gezinnen of statushouders eerlijker over alle gemeenten verspreid worden. Elke gemeente moet hiervoor een urgentieregeling hebben in de huisvestingsverordening.
- Snellere procedures en minder vertraging:
Bij vergunningverlening voor (grote) woningbouw projecten komt er nog maar één gang naar de rechter (Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State) in plaats van twee. De bestuursrechter moet versneld uitspraak doen, binnen zes maanden. En de bestuursrechter kan verkort uitspraak doen.
Gevolgen voor huurders, kopers en projectontwikkelaars
Voor woningzoekenden kan de wet positief uitvallen. De nadruk op betaalbare huizen moet de kansen voor met name starters en gezinnen met middeninkomens op een huis vergroten. Alle gemeenten moeten meewerken aan het huisvesten van urgent woningzoekenden, waardoor je als huurder of koper minder afhankelijk bent van je geluk of pech in één specifieke gemeente.
Tegelijk zijn er ook puntjes van zorg. Doordat mogelijkheden tot bezwaar en beroep ingeperkt worden, kunnen omwonenden of belangengroepen minder gemakkelijk invloed hebben op projecten. Dit is dan wél weer gunstig voor de snelheid van bouwen.
Ook voor projectontwikkelaars en vastgoedondernemers heeft de Wvrv grote gevolgen. De financiële haalbaarheid van projecten komt onder druk te staan, omdat nu verplicht ongeveer 70% betaalbare woningen in elk project moet worden ingebouwd. De marges op betaalbare woningen zijn lager, waardoor het lastiger wordt verliezen op sociale huur te compenseren met winst op duurdere woningen. Het kan ook betekenen dat de goedkope koopwoningen kleiner worden of dat de ontwikkelaar om een financiële tegemoetkoming gaat vragen bij de overheid.
Overgangsrecht en verkorting procedures
Niet alle onderdelen van de wet gaan direct van start. Zo is de verhoging van het griffierecht voor bouwproject-beroepszaken (bedacht om het lastiger en duurder te maken om een project puur uit vertragingstactiek aan te vechten) nog niet in werking getreden. Ook het nieuwe artikel 16.83b Omgevingswet – een zogenoemd 'beroepsverbod' voor buurgemeenten die elkaars bouwplannen zouden willen aanvechten – is uitgesteld. Deze omstreden bepalingen zijn formeel al wel in de wet opgenomen, maar ze werken nog niet.
Een belangrijk onderdeel volgt later: het Besluit versterking regie volkshuisvesting. Hierin staan de praktische uitwerking en details van de wet. Dit besluit wordt naar verwachting op 1 januari 2027 ingevoerd.
De wet zou moeten zorgen dat de procedures aanzienlijk sneller gaan. Maar in de praktijk is dat nog onzeker, aangezien er achterstanden zijn bij rechterlijke instanties. In de wet staat nu al dat voor grote projecten de Afdeling Bestuursrechtspraak binnen zes maanden uitspraak moet doen, maar dat wordt nooit gehaald. Ook die zaken duren nu al vaak twee jaar of langer.
Conclusie – veel wensen, meer eisen maar weinig versnelling
De Wet versterking regie volkshuisvesting is een pakket aan maatregelen dat de overheid meer tools zou moeten geven om de woningmarkt te sturen. Burgers mogen hoop putten uit de belofte van meer betaalbare woningen en eerlijke verdeling van woonruimte. Ondernemers in de bouw en vastgoedsector krijgen te maken met strengere eisen en profiteren voorlopig niet van snellere procedures en duidelijkheid. Zolang de achterstanden bij de Afdeling Bestuursrechtspraak niet weggewerkt zijn, zorgt deze wet alleen maar voor minder vrijheid en nog steeds lange procedures voor projectontwikkelaars, die wellicht daardoor afhaken of financiële eisen gaan stellen aan de overheid.
