Een chatbot kan in een paar seconden je bronnenlijst ordenen. Handig, maar wat als AI daarbij auteursnamen, jaartallen of andere gegevens verzint? Betekent zo'n fout meteen dat je fraude hebt gepleegd? Een uitspraak van de Raad van State laat zien dat dit niet automatisch het geval is. Het verschil tussen fraude en slordigheid is belangrijk.
Wat was er aan de hand?
In deze zaak stonden in een scriptie zeven foutieve verwijzingen op een totaal van 36 voetnoten met bronverwijzingen. De student had AI gebruikt voor spellingcontrole en om zijn bronnenlijst te controleren en te ordenen.
Bij dat laatste ging het mis. De student kon wel uitleggen welke verwijzingen AI had veranderd of bedacht. Ook gaf hij aan wat de juiste gegevens waren. Die juiste bronnen stonden bovendien al in een eerdere versie van zijn scriptie.
Wanneer is slordigheid ook fraude?
Volgens de Afdeling bestuursrechtspraak betekent een verkeerde bronvermelding niet automatisch dat sprake is van fraude. De Afdeling vatte het duidelijk samen: “Simpel gezegd moet een onderscheid worden gemaakt tussen fraude en onzorgvuldigheid.” Bij dat onderscheid spelen onder meer de omvang en de ernst van de fouten een rol. Ook een geloofwaardige verklaring van de student is belangrijk.
De student had de verwijzingen die AI had aangepast zelf moeten controleren. Dat had hij niet goed genoeg gedaan. Toch was volgens de Afdeling onvoldoende aannemelijk gemaakt dat er meer aan de hand was dan onzorgvuldigheid. Daarbij speelde ook mee dat in de hoofdtekst geen fraude was vastgesteld. Fraude stond daarom niet vast. De sanctiebesluiten werden vernietigd en de scriptie moest alsnog worden beoordeeld.
Wat betekent dit als je AI gebruikt voor je scriptie?
De uitspraak betekent niet dat je bronnen uit ChatGPT of een andere AI-tool zomaar kunt overnemen. Integendeel. Als je AI gebruikt voor je scriptie, blijf je zelf verantwoordelijk voor het controleren van de informatie.
De belangrijkste les is daarom simpel: controleer iedere bron zelf. Kijk bijvoorbeeld of de auteur, titel, datum en vindplaats daadwerkelijk kloppen.
Voor onderwijsinstellingen bevat de uitspraak ook een belangrijke boodschap. Alleen fouten aantreffen is niet genoeg om fraude vast te stellen. Ook de aard en omvang van die fouten en de uitleg van de student moeten worden meegewogen.
